شنیده ها: چارچوب پیشنهاد ایالات متحده به جمهوری اسلامی ایران در مذاکرات حساس درباره برنامه هستهای تهران کمکم شفافتر میشود، اما اینکه آیا توافقی در راه است یا نه، همچنان مبهم و نامشخص باقی مانده است.
چارچوب پیشنهاد ایالات متحده به جمهوری اسلامی ایران در مذاکرات حساس درباره برنامه هستهای تهران کمکم شفافتر میشود، اما اینکه آیا توافقی در راه است یا نه، همچنان مبهم و نامشخص باقی مانده است.
شنیده ها: جلسه فصلی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی از دوشنبه تا جمعه هفته آینده در وین برگزار میشود. یکی از دستور کارهای این جلسه بررسی گزارش محرمانه مدیرکل آژانس در مورد نقض تعهدات پادمانی ایران پیش از سال ۲۰۰۳ است. خبرها حاکی از این است که ۳ قدرت اروپایی و آمریکا در حال آمادهسازی قطعنامهای برای محکومیت ایران در این جلسه هستند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هفته گذشته بر اساس محتوای قطعنامه ماه نوامبر شورای حکام که از او خواسته بود گزارشی جامع از همکاریهای ایران در حوزه تعهدات پادمانی ارائه دهد، گزارش محرمانه خود را برای ۳۵ عضو شورای حکام ارسال کرد.
شنیده ها: هفته گذشته، یک رسانه خبری اسرائیل گزارش داد که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، معتقد است که ران درمر، دستیار نزدیک او و وزیر امور راهبردی این رژیم، نتوانسته تغییر در سیاست ایالات متحده را پیشبینی کند. بر اساس این گزارش، درمر معتقد بود که ایالات متحده تحت ریاستجمهوری دونالد ترامپ مخالف اسرائیل نخواهد بود، «اما در واقع هست.»
به نوشته آرون دیوید میلر، عضو ارشد بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی، و لورن مورگانبسر، عضو جوان بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی، فارین پالسی، دفتر نتانیاهو این گزارش را بهعنوان خبر جعلی رد کرد. با این حال، این ارزیابی میتواند شامل بخشی از یک حقیقت نیز باشد. پس از تقریبا چهار ماه ارائه یک کمپین طرفدار اسرائیل که حتی از دولت بایدن هم پیشی گرفت، ماه گذشته میلادی نشانهای از تغییر داشت: رئیسجمهور آمریکا بدون هماهنگی نزدیک با اسرائیل، با حماس وحوثیها تماس گرفت و به شیوههایی عمل کرد که هیچ یک از روسای جمهور سابق دموکرات یا جمهوریخواه جرأت آن را نداشتند. اینکه آیا استقلال تازه ترامپ از اسرائیل منجر به فشار جدی یا مداوم بر اسرائیل خواهد شد، هنوز مشخص نیست.
شنیده ها: پس از دیدار دونالد ترامپ با احمد الشرع در ۱۴ مه در ریاض در جریان سفر منطقهایاش به سه کشور عربی حوزه خلیج فارس، و اعلام تصمیم به لغو همه تحریمهای سوریه، حملات اسرائیل بهطور ناگهانی متوقف شدهاند.
در پی سقوط بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ و روی کار آمدن دولت جدید اسلامگرای سوریه به رهبری احمد الشرع، اسرائیل بیش از ۷۰۰ حمله هوایی به خاک سوریه انجام داده است؛ این حملات آن طور که دولت اسرائیلی اعلام کرده است با هدف جلوگیری از انتقال تسلیحات سنگین به گروههای متخاصم و ممانعت از استقرار آنها در نزدیکی مرزهای اسرائیل انجام شدهاند.
شنیده ها: بهرغم دشمنی تاریخی، هر دو طرف انگیزههایی برای توافق دارند: دولت ترامپ خواهان بازگرداندن ثبات استراتژیک در خاورمیانه جنگزده و اشباع از بحران است که میتواند در صورت تدام وضعیت فعلیاش جنگی تمام عیار را به روی خود ببیند، و کسب وجهه به عنوان "توافقساز" است که به گفته او میخواهد به تنشها و جنگها در جهان پایان دهد؛ ایران نیز به دنبال کاهش تحریمها و توقف درگیریهاست، بهویژه پس از تضعیف گروههای مورد حمایتش که طی یک سال گذشته ضربات سختی را متحمل شدهاند.
آیا دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده امریکا میتواند توافقی تازه و مؤثر با ایران منعقد کند؟ دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ از توافق برجام با ایران که در زمان باراک أوباما، رئیس جمهوری پیشین امضا شده بود، خارج شد. او آن توافق را ناکافی میدانست و میگفت بیشتر به سود ایران است تا به سود منافع ایالات متحده. اما اکنون او تلاش دارد مذاکرات تازهای را برای کنترل برنامه هستهای ایران پیش ببرد و اتفاقا به توافق هم برسد. به نظر میرسد آنچه روی آن در حال مذاکره است مشابه همین برجامی است که در دوران باراک أوباما امضا شد.
شنیده ها: سفر سهروزه دونالد ترامپ به سه کشور عربی خلیج فارس یعنی عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی نه نقطه عطفی در دیپلماسی آمریکا بود و نه حامل تحولی بنیادین در مناسبات منطقهای. این سفر، بیش از آنکه آغازگر فصل جدیدی باشد، تثبیتکننده روابط موجود واشنگتن با شرکای قدیمیاش در خاورمیانه بود.
با این حال، تلآویو نمیتواند نسبت به پیامدهای آن بیتفاوت بماند. نکتهای که نباید از نظر دور داشت این است که در چارچوب سیاست خارجی آمریکا و نگاه تازه واشنگتن به معادلات خاورمیانه، این سفر واقعیتی چشمگیر و شاید بیسابقه را برجسته کرد: ایالات متحده دستکم در سطح اهداف و رویکردهای سیاستگذاری، امروز به ریاض نزدیکتر است تا به تلآویو.
شنیده ها: سفر اخیر دونالد ترامپ به عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی، دو هدف اصلی را دنبال میکرد. هدف نخست، جهانیکردن شعار «اول آمریکا» بود؛ نه فقط بهعنوان یک راهبرد برای مردم آمریکا، بلکه بهعنوان یک الگو برای سایر کشورها.
این نگاه بر پایه باوری استثناگرایانه است که میگوید: «هر چه به نفع آمریکا باشد، به نفع دنیاست»؛ فارغ از اینکه چه کسی رئیسجمهور باشد. البته دونالد ترامپ راهی میانبر را انتخاب کرد و سه کشور از ثروتمندترین کشورهای جهان را برای جذب سرمایهگذاری در اقتصاد آمریکا برگزید.
شنیده ها: دونالد ترامپ اعلام کرده که هنوز درباره ادامه غنیسازی اورانیوم توسط ایران تصمیم نهایی نگرفته است، در حالیکه مقامهای ارشد دولتش بر ممنوعیت کامل آن تأکید دارند. همزمان، احتمال ازسرگیری مذاکرات با ایران در عمان وجود دارد.
ایران خواستار بهرسمیتشناختن حق غنیسازی صنعتی است، اما واشنگتن میان گزینه مصالحه یا فشار برای توقف کامل مردد مانده است؛ تردیدی که میتواند سرنوشت توافق هستهای جدید را تعیین کند.
شنیده ها: پس از مذاکرات سازندهای که هفته گذشته در عمان برگزار شد، دولت ترامپ اکنون فرصتی منحصربهفرد برای بازتنظیم روابط خود با تهران به دست آورده است. اما این فرصت تنها در صورتی ارزشمند خواهد بود که دیپلماسی با تغییرات ملموس در سیاستها همراه شود؛ تغییراتی که قادر باشند بهطور مؤثر فصل جدیدی در روابط دو کشور آغاز کنند.
تنها چند هفته پس از افزایش حضور نظامی ایالات متحده و یک ماه پس از آغاز حملات هوایی علیه اهدافی در یمن، مقامات آمریکایی و ایرانی تایید کردهاند که دور دوم مذاکرات احتمالاً در رُم، پایتخت ایتالیا برگزار خواهد شد. استیو ویتکاف، نماینده ترامپ در مذاکرات هستهای، بهتازگی این ابتکار دیپلماتیک را تلاشی برای کاهش تنشها از طریق «گفتوگو» به جای شدت بخشیدن به فشارهای نظامی توصیف کرده است.شنیده ها: ایالات متحده بار دیگر لحن تهدیدآمیز خود علیه ایران و برنامه هستهای این کشور را شدت بخشیده و همزمان، نشانههایی از افزایش آمادگی نظامی در منطقه به چشم میخورد.
گزارشهای اطلاعاتی حاکی از آن است که واشنگتن بر شمار جنگندهها و هواپیماهای سوخترسان خود در خاورمیانه افزوده است؛ اقدامی که در چارچوب سیاست «لبه پرتگاه» قابل تحلیل است؛ رویکردی که هدف آن واداشتن تهران به عقبنشینی از برنامه هستهایاش از طریق افزایش فشار و تهدید نظامی است. با این حال، این استراتژی با یک ریسک جدی همراه است: به جای بازداشتن ایران از پیگیری اهداف بلندپروازانه هستهای، ممکن است این پیام را به تهران منتقل کند که تنها راه مقابله با تهدیدهای فزاینده ایالات متحده، عبور از آستانه هستهای و دستیابی به سلاح اتمی است.
