شنیده ها

شنیده ها: ماه گذشته، دعوت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور منتخب ایالات متحده، از شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، برای شرکت در مراسم تحلیف، باعث تعجب بسیاری شد. این دعوت که خارج از عرف دیپلماتیک و سنتی آمریکا بود، با واکنش‌های مختلفی روبه‌رو شد؛ چرا که رهبران خارجی معمولاً در مراسم تحلیف ریاست‌جمهوری ایالات متحده حضور نمی‌یابند.

در عین حال، این اقدام شاید از دید برخی تحلیل‌گران، حرکتی هوشمندانه به نظر برسد. روابط ایالات متحده و چین، به‌ویژه در شرایط کنونی، از مرحله‌ای حساس عبور می‌کند. اخیراً سفری به چین داشتم و شرایط کنونی این روابط را می‌توان به دو فیل تشبیه کرد که از درون یک نی به یکدیگر می‌نگرند؛ تصویری که به‌خوبی عدم ارتباط مؤثر و سوءتفاهم‌های عمیق میان این دو قدرت جهانی را نمایان می‌سازد.

شنیده ها: بیش از یک سال است که حوثی‌ها که شمال یمن را کنترل می‌کنند، به کشتی‌ها در دریای سرخ حمله می‌کنند، مسیر تجاری مهم دریای سرخ را به شدت مختل کرده‌اند، و اسرائیل را با پهپادها و موشک‌ها هدف قرار داده‌اند. این اقدامات نام این گروه را بر سر زبان‌ها انداخته است.

طی ماه گذشته، سرعت حملات حوثی‌ها به اسرائیل و میزان حملات اسرائیل به حوثی‌ها افزایش یافته است. در هفته گذشته، حوثی‌ها گفته‌اند که چندین حمله به اسرائیل انجام داده‌اند.

شنیده ها: هانس‌ جی مورگنتا نظریه‌پرداز برجسته «واقع‌گرایی در روابط‌بین‌الملل» می‌گوید: «کشورها سه خواست را ممکن است به مقتضای موقعیت خود هدف‌گذاری کنند: ۱- حفظ وضع موجود؛ ۲- توسعه‌طلبی امپریالیستی؛ ۳- کسب اعتبار.» بنابراین او چنین نتیجه می‌گیرد که سیاست‌خارجی دولت‌ها به عنوان بازیگران صحنه بین‌الملل تابعی از حفظ، افزایش یا نمایش قدرت است. بدیهی است در این میان آنچه کانون توجه است، همانا «منافع ملی» به عنوان راهنمای عمل دولت‌هاست. 

دولت رجب طیب اردوغان خود را متعهد به میراث سه وجهی امپراطوری ازهم‌پاشیده عثمانی در اوایل قرن بیستم می‌خواند: پان عثمانیسم؛ پان‌ترکیسم و پان‌اسلامیسم. از این رو می‌کوشد در دو جبهه فعالانه عمل ‌کند. تقلا در این دو جبهه متفاوت با هدف تبدیل مولفه‌های ژئوپلیتیک به دارایی‌هایی استراتژیک است.

شنیده ها: یک نشریه سوری مستقل گزارشی درباره تغییر ایدئولوژیک گروه هیات تحریر الشام که با سقوط دولت اسد بر سوریه مسلط شده منتشر کرده است. این رسانه می گوید تغییرات ابومحمد الجولانی یا همان احمد شرع، رهبر هیات تحریر الشام بیش از اینکه جنبه واقعی داشته باشد، پروپاگاندایی برای متقاعد کردن غرب به خروج نام این گروه از فهرست گروه های تروریستی است. 

نشریه «عنب بلدی» یک رسانه مستقل سوری است که به گفته خودش در سال ۲۰۱۱ توسط گروهی از «شهروند خبرنگاران» و «فعالان» شهری در حاشیه دمشق تاسیس شده است. نام این رسانه به معنای «انگور کشور من» است که سمبلی منطقه داریا در حومه دمشق است.

شنیده ها: دونالد ترامپ، پیش از آغاز ریاست‌جمهوری‌اش، با بحران سقوط بشار اسد در سوریه مواجه شده است. او با تأکید بر انزواطلبی، از درگیری آمریکا در این بحران اجتناب می‌کند، اما دیدگاه‌هایی متناقض میان تیمش و کنگره، از جمله روبیو و والتز، وجود دارد که خواستار سیاستی تهاجمی‌تر هستند. این اختلافات سیاست خارجی ترامپ را میان انزواطلبی و مداخله‌گرایی به چالش کشیده و تأثیرات منطقه‌ای آن برجسته است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور منتخب ایالات متحده، پیش از آغاز رسمی ریاست‌جمهوری‌اش با نخستین بحران سیاست خارجی خود مواجه شده است. تحولات غیرمنتظره در سوریه که به برکناری بشار اسد، رئیس‌جمهور این کشور، منجر شده، این بحران را تشدید کرده است.

شنیده ها: سقوط بشار اسد در سوریه زلزله‌ای ژئوپلیتیکی ایجاد کرده که رقابت قدرت‌های خارجی و بازیگران داخلی را تشدید کرده است. نیروهای آمریکا، ترکیه و اسرائیل حملات خود را در مناطق مختلف افزایش داده‌اند، در حالی که ایران و روسیه به‌عنوان حامیان اصلی اسد، عقب‌نشینی کرده‌اند. هیئت تحریر الشام کنترل دمشق را به دست گرفته و محور قدرت منطقه‌ای در حال تغییر است. بی‌ثباتی سوریه، تنش‌ها و درگیری‌های جدیدی در منطقه ایجاد کرده است.

با سقوط نظام بشار اسد در سوریه، رقابتی شدید برای به‌دست گرفتن کنترل قلب خاورمیانه آغاز شده؛ رقابتی که می‌تواند صلح و ثبات مورد انتظار مردم سوریه را به تعویق انداخته و و تنش‌ها را در منطقه پرآشوب خاورمیانه تشدید کند.

شنیده ها: در باب تحولات شام و جرایی‌اش تحلیل‌های بسیاری مطرح است. گروهی براین باورند که متغیر‌های داخلی زمینه‌ساز چنین تغییری شده است. اما همزمان گروهی دیگر ضمن تاکید بر متغیر‌های داخلی براین باورند که عوامل بیرونی، چون فعل و انفعال‌های ترکیه در این زمینه نتیجه بخش بوده است.

برای بیش از نیم قرن، به نظر می‌رسید که خاندان اسد قدرت کاملی را بر سوریه داشته باشد. این بازیگر با اتکا به یک دستگاه امنیتی پرقدرت و متحدان مانند روسیه، ایران و حزب‌الله، در برابر قیام‌های متعدد و حتی جنگ داخلی مقاومت کرده بود.

شنیده ها: گروهی از ناظران با استناد به مواضع ضد و نقیض ترامپ خواه در ارتباط با ایران یا خاورمیانه، براین باورند که سیاست یک بام و دو هوای ساکن کاخ سفید مانع از آن می‌شود تا به توان تصویری نسبتا روشن از خاورمیانه در عصر ترامپ ارائه کرد. با این همه اگر براساس رویکرد پیشین او در ارتباط با خاورمیانه بخواهیم پیش بینی کنیم، شاید زمینه برای گسترش جنگ هموار شده و تنش‌ها به شکلی تصاعدی افزایش یابد.

موسسه خاورمیانه با انتشار یادداشتی مدعی شد، دونالد جی. ترامپ که در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۴ آمریکا پیروز شد و در ۲۰ ژانویه به کاخ سفید باز می‌گردد، با به دست گرفتن قدرت احتمالاً با خاورمیانه‌ای آشفته رو‌به‌رو خواهد شد و همزمان جنگ در غزه نیز ادامه خواهد داشت. در این میان تداوم حملات محور مقاومت و پاسخ احتمالی ایران به اسرائیل نیز از جمله گزاره‌هایی است که نمی‌توان آن را نادیده انگاشت.

شنیده ها: رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، طی بیش از یک دهه سیاست‌گذاری پرپیچ‌وخم در سوریه، از حمایت بشار اسد به تقابل با او رسید. حذف اسد، چالش‌های جدیدی برای نقش ترکیه در نظم آینده سوریه ایجاد می‌کند.

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، در سیاست‌های خود درباره سوریه مسیری پرپیچ‌وخم را طی کرده که گاهی به تغییرات بنیادین منجر شده است. در ابتدای دوران نخست‌وزیری اردوغان، او یکی از حامیان سرسخت بشار اسد به شمار می‌رفت، تا حدی که پیشنهاد کرده بود خانواده‌های اردوغان و اسد به‌طور مشترک تعطیلاتی را سپری کنند.

شنیده ها: روزنامه نیویور‌ک‌تایمز ادعا کرده سه مقام ایرانی به این روزنامه گفته‌اند هیئت تحریر الشام این هفته یک پیام دیپلماتیک خصوصی به ایران ارسال کرده و به ایران قول داده است که از اماکن مذهبی شیعیان و اقلیت‌های شیعه محافظت خواهد کرد و از ایران خواسته است که با نیروهای خود وارد جنگ نشود. ایران هم از این گروه خواسته است تا به نیروهای ایران اجازه خروج امن از سوریه و حفاظت از زیارتگاه‌های شیعیان را بدهد.

فرناز فصیحی در روزنامه نیویورک تایمز به رابطه ایران و سوریه و نقش ایران در سقوط رژیم بشار اسد پرداخته است.